ΠΛΕΘΡΟΝ

"Αυτό το μικρό σε έκταση αλλά πυκνό σε σημασίες δοκίμιο σηματοδοτεί μια μεγάλη στροφή στο έργο του Φρόυντ. Γραμμένο λίγο μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και επηρεασμένο, ενδεχομένως, από τις δυνάμεις καταστροφής που αυτός αποδέσμευσε, θα εγκαταλείψει την καθιερωμένη μέχρι τότε ψυχαναλυτική αντίληψη ότι τα ψυχικά φαινόμενα κυριαρχούνται από την παντοδυναμία της αρχής της ευχαρίστησης, εισάγοντας μια έννοια περισσότερο πρωτόγονη, περισσότερο καθοριστική, περισσότερο ζοφερή, την ενόρμηση του θανάτου....

«Ποτέ δεν ήταν ευκολότερο από ό,τι σήμερα να κάνεις τους ανθρώπους να γελάσουν. Παρά ταύτα, τα διακυβεύματα είναι τόσο μεγάλα και οι κίνδυνοι τόσο σοβαροί, που το γέλιο μας δεν μπορεί πλέον να είναι τόσο αυθόρμητο και σίγουρο όπως παλιά. Ποτέ άλλοτε δεν ήταν τόσο φανερή η εύθραυστη, ασταθής και “νευρική” φύση του γέλιου. Όταν εξετάζει κανείς το είδος του χιούμορ που κυριαρχεί σήμερα, είναι εύλογο να σκεφτεί ότι η εποχή μας προσθέτει–ή μάλλον αποκαλύπτει– μια νέα διάσταση στην περίφημη ρήση του Μολιέρου για το γέλιο και τη δημιουργία της κωμωδίας: “Είναι τόσο παράξενο να κάν...